Alaplı

Tarihi
Alaplı tarihi eserleri diÄŸer Anadolu ilçeleri gibi bol deÄŸildir. Hatta yok denecek kadar azdır. Alaplı bu nedenle efsaneli bir karekter taşımaz. Kdz. EreÄŸli’ye çok yakın olmasına raÄŸmen, ne bir kalesi, ne bir tarihi köprüsü vardır! Bu veriler ışığında Alaplı’daki yerleÅŸimin M.S. olduÄŸunu iddia edebiliriz. Bunun aksine 15 kilometre mesafedeki Kdz. EreÄŸlisi’nde ilk yerleÅŸim M.Ö 560-500 yıllarına kadar uzanır. -Tarih kitaplarına göre Alaplı’nın ilk sakinleri Henetler dir. Daha sonra bölge, Biritanya’lılar, Frikya’lılar, Yunan’lılar, Pers’ler, Romalı’lar, Selçuklular ve Osmalıların hakimiyetine girmiÅŸtir. -Alaplı’nın yakın tarihinde önde gelen kiÅŸilerinden olan Yazıcı Zade Hacı Hüseyin Beyin mezarının başında ÅŸunlar yazmaktadır: ‘Huve’l-Baki. Yazıcı Zade Hacı Hüseyin Bey hayfa gerdeÄŸe girdiÄŸi gece fetheyledi kabrinbeka. Acep dostlar ne hikmetdir bu hikmet. Gelenler göç edip gitmekte hasret. Ben dedim ol hükm-ü Ä°laha razıyım her emrine. Gün ezelden böyle takdir eylemiÅŸtir Zülcehal. Merhumun ruhuna fatiha. 17 Nisan 1315.’ -1851`de Alaplı`nın Yazici Zade Hüseyin Bey tarafından idare edildiÄŸini Takvim-i Vekayi, 7 Zilhicce 1267 s. görmekteyiz. Alalplı o zamanlar Kastamonu Vilayeti, Bolu Sancağı Kazası durumundadır. Kazalar o sıralarda ayanlar (Arapçada ‘göz’ önde gelen…Osmanlı Devleti nde taÅŸradaki nufüslu ailelere verilen resmi unvan) tarafından idare edilmektedir. Ä°stanbul ile sürekli olarak çatışan Yazici Zade Hüseyin Bey, hükümet tarafından aÅŸar (aÅŸar: ürün ve kazanç üzerinden bir tür ödeme ya da vergi biçiminde ayrılan pay) gelirleri bahane edilerek hakkında dava açılır ve Meclis-i Vala-yı Ahkam-ı Adliye tarafından mahkum edilir ve baÅŸka bir yere sürülmesi kararlaÅŸtırılır. Hazırlanan evrak o dönemin Osmanlı PadiÅŸahı 1. Abdulmecid tarafından onaylanır. Yazicı Zade Hüseyin Bey kısa bür süre sonra Alalpli’ dan uzaklaÅŸtırılır… (Kesin olmamakla birlikte büyük bir olasılıkla bu uzaklaÅŸtırma Yugoslavya`nın Prictine ÅŸehrine oldu! Yazıcı Zade Hüseyin Bey buradaki görevini bitirdikten sonra Gelibolu üzerinden memleketi Alaplı ya tekrar geri dönmüştür) Yazıcı Zade Biraderlere ait bir belge Yazıcı Zade Hüseyin Beyin Mezarı-1- Yazıcı Zade Hüseyin Beyin Mezarı-2- Yazıcı Zade Hüseyin Beyin Zevcesi Hatice Hanım`ın Mezar taşı Alaplı ve köylerinde soy secereleri – Alaplı`ya ilk yerleÅŸenler (Yazıcı Zade Hüseyin Beyin seceresiyle ilgili: Yazıcı Zade Hüseyin Beyin seceresini cıkarmak için calışmalara baÅŸladık fakat bu çalışma oldukca zahmetli olacaÄŸa benzemekte. Bu nedenle ÅŸu ana kadar olan çalışmayı yayımlamakta bir sakınca görmemekteyiz. Bu konuda bize yardımcı olmak istiyorsanız, size ÅŸimdiden teÅŸekkür ediyoruz) Yazıcı Zade Hüseyin Beyin seceresi -Osmanlı döneminde Topkapı Sarayı ve Eski Saray Alaplı odunu ile ısınıyordu.. -Osmalı Deniz Donanması’ nın gemileri Alaplı’ da bulunan Orhan DaÄŸları ve bu sıradaÄŸa baÄŸlı daÄŸlardan kesilen odunlardan yapılmıştır… – Orhan DaÄŸları ve bu sıradaÄŸa baÄŸlı daÄŸlardan kesilen odunlar, arabalar ve su yolu ile Alaplıya indirilmiÅŸ ve burada kereste ve odunluk olarak ayrılmış. Bunların büyük bir kısmı deniz yolu ile Istanbul’ a nakledilmiÅŸ. GeçmiÅŸteki bu yoÄŸun ticari iliÅŸkisi beraberinde bölgedeki dengeleri hassas bir duruma sokarken, Alaplıyı yöneten kiÅŸiler ile Ä°stanbul arasında gizli bir çatışmayı da beraberinde getirmiÅŸ. Odun iÅŸinin zahmetli olması ve yi gelir getirmesi alan ile satan arasında her zaman sorun olmuÅŸtur. Bu sorunları aÅŸmak için Ä°stanbul Hükümeti dönem dönem tezkireler yayınlamıştır. -Alaplı merkezde geçmiÅŸte Rum ve Ermenilerin yaÅŸadığı bilinir. Müslüman ve yerli halk buraya Alaplı derken , Rumlar Alaplı’yı Samakol olarak adlandırmışlardır. -Ermeniler sanatkarlıkla uÄŸraşırken, Rumlar’da bölgede ticaretle uÄŸraÅŸmışlardır. -Bölge tarihi eserler bakımından zayıf olduÄŸu gibi,. tarihe geçmiÅŸ büyük ÅŸahsiyetler de yetiÅŸtirememiÅŸtir. Adet ve analeleri geleneksel, foklörik ögeleri zayıftır. Çevreye Selçuklular ve Osmanlıların sonrası ışık tutmaktadır. Alaplı’ya baÄŸlı köylerin isimleri, Osmanlı Ordusu’nda ki çavuÅŸların, sanatkarların, imamlar ve ÅŸeyhlerin adlarıyla anılır. -Alaplı’ nın ismi:-Alaplı adı tarih içinde degiÅŸik ÅŸekillerde geçmektedir. Gerek ve Latin kaynaklarindaki adı Keles ve Cales olarak verilmiÅŸtir. Ne anlama geldiÄŸinin araÅŸtirilmasi gerekmektedir. Alaplı kelime yapısı bakımından ilk etapta acaip ve manasız gelebilir. Ama bölgenin tarihi biraz incelendiÄŸinde Alaplı isminin, Osmanlı PadiÅŸahı Orhan Bey’in komutanlarından Ali Alp den geldiÄŸi üzerinde eÄŸilimler çoÄŸalır. Alaplı’ya yakın olan Akçakoca, Karamürsel, Konuralp bölgelerinin ismlerinin de Orhan Beyin komutanlarından olan kiÅŸilerin isimlerinden geldiÄŸi bilinmektedir. Bu komutanlar Osman Beyin oÄŸlu Orhan Bey’in emriyle Sakarya, Düzce, Akçakoca ve Alaplı bölgelerini Osmanlı beyliÄŸine katmışlardır. Bu nedenle Alaplı isminin Ali Alp dan gelme ihtimali oldukça yüksektir. -Osmanlı topraklarına katılan Alaplı bölgesine yerleÅŸtirilen Türk boylarının kadınları, kırsal alanda çifçilik yapmışlar, yetiÅŸdirdikleri meyve ve sebzeleri Alaplı’nın içinde oturan Ermeni ve Rum’lara satmışlardır. Mallarını satmak için merkeze inen Türk boyları kadınlarını çarşıya sokmamışlar, ‘kadınlar pazarı’ diye bölünmüş ve yanlız Rum ve Ermeni kadınlarının alışveriÅŸ yaptığı yere bırakmışlardır. Bu gelenek günümüzde hala sürmektedir. Hafta içersinde çarsamba günleri bostanında yetiÅŸdirdiÄŸi meyve sebzesini köylü kadınları eski pazar yerinde bulunan alanda satmaktadır. Alaplı’ da büyük yangın -Merkez cami 1812 yılında yapılmıştır. -Alaplı 1927 de nahiye olmuÅŸtur. -1946 yılında merkez okulu açılmıştır. -Ä°lk banka 1958 yılında açılmıştır. -Alaplı Belediyesi 1966 yılında kurulmuÅŸtur. -Alaplı’da Gündem ismiyle ilk gazete 1989 yılında yayımlanmıştır.Bu bilgi Alaplı Kaymakamlığı Sitesinden alınmıştır.
 Coğrafi Yapısı
DaÄŸlık ve engebeli bir arazi yapısına sahip Alaplı ilçemizin toplam yüzölçümü 700 km2 dir.Denizden uzaklaÅŸtıkça arazi yapısı yükselir.Bu yükselmenin artması gereÄŸi olarak derin vadiler oluÅŸmuÅŸ ve vadilerdeki ovaları dereler bölmüştür.DaÄŸlar ve tepelerin aralarında küçük dereler oluÅŸmuÅŸtur.Ä°lçenin en yüksek tepesi aynı zamanda Zonguldak ilinin en yüksek tepesidir ve bu tepe 1637 rakımlı bacaklı yayla adıyla anılır.Bacaklı yayla yakınlarında ki kızıltepe’nin rakımı ise 1486 m dir.

Toplam yüzölçümünün ağırlıklı bölümü ormanlarla kaplı olup,son 40 yılda fındık tarımının artması sonucu ormanlarının bir kısmını kaybetmiştir.En önemli vadisi Alaplı çayı vadisidir.

Koordinatları
Yurdumuzun Batı Karadeniz Bölgesinde Zonguldak ilinin sınır ilçesidir.DoÄŸusunda EreÄŸli’nin Ormanlı beldesi,batısında karadeniz,kuzeyinde kdz. EreÄŸli, Güneyinde Düzce’nin Akçakoca ilçesi ve GüneydoÄŸusunda Düzce’nin Yığılca ilçesi ile çevrilidir.Kdz.EreÄŸli ile Akçakoca Ä°lçeleri arasında, D-10 Karayolu üzerindedir.Zonguldak’a 60 km,Ankara’ya 325 km,Ä°stanbul’a 270 km mesafededir.Ä°lçemiz 41-45 kuzey enlemleri ile 31-35 doÄŸu boylamları arasında yer almaktadır.
 Ekonomisi
Alaplının ilçe oluşu yakın tarihe rastlamaktadır.İstanbul , Ankara ve E-5’e yakınlığı bakımından Alaplı sanayiciler için büyük bir avantajdır. Ticaret ve Sanayi Odası 1995 yılında kurulmuş o tarihlerde 125 olan üye sayısı şu anda 726’ya yaklaşmıştır. İlçenin geçim kaynakları arasında Fındık tarımı, orman ürünleri, Erdemir çalışanları, TTK çalışanları, AK-AL Tekstil çalışanları, hizmet sektöründe ve imalat sektöründe çalışanlar ve yurtdışında çalışan gurbetçilerimiz gelir. İlçenin en büyük sorunu işsizliktir. İlçede faaliyet gösteren AK-AL Tekstil A.Ş.’ de 540 kişi civarında işçi çalışmaktadır. Alaplı ilçesinin en büyük sanayi kuruluşu AK-AL Tekstil A.Ş. ’ dir. Burada Elyaf, Akrilik iplik ve Yünlü iplik üretimi yapılmaktadır. Bunun yanında Birlik Makine Limited Şirketi Alaplı ilçesini yurt içinde ve yurt dışında başarı ile temsil eden sanayi kuruluşudur. Burada boru ve profil makinaları imalatı yapılmaktadır. Yine Birlik Makine bünyesinde Karadeniz Boru ve Profil San.ve Tic.Ltd.Şti.’nde de boru ve profil imalatı yapılmaktadır. Alaplı’nın geçim kaynaklarından biride fındık üreticiliğidir. 2007 Yılı fındık rekoltesi 9.000 Ton olarak gerçekleşmiştir. Fındığa bağlı olarak ilçede fındık işleme fabrikaları da mevcuttur. Kömür öğütme ve işleme tesisleri de ilçemizde faaliyet göstermektedir.
 Sosyal ve Kültürel Yapısı 
 Yöresel Yemekleri  [deÄŸiÅŸtir]Malay ve Hösmelim, Kabak Gözlemesi, Tuzlama, Kiren Çorbası, Tarhana,NiÅŸaÅŸta ve Un Helvası,Un çorbası, YaÄŸlı HoÅŸaf, Bayram Tiridi, AÄŸuz Tatlısı, Çılbır YemeÄŸi, Mısır EkmeÄŸi, Mısır KeÅŸkeÄŸi, Koltuk YemeÄŸi, Hamur Köftesi….

Bayram Tiridi

Daha önceden yapılmış ve kurutulmuş yufkaları bir kaba doğrarsınız. Önceden pişirilmiş bir et yemeğini kaynatıp yufkaların üzerine dökersiniz. Ve biraz soğuduktan sonra nefis bir bayram tiridini keyifle yersiniz. afiyet olsun.

Un Çorbası

Malzemesi : 6 kaşık un, 2 su bardağı kaynatılmış süt, 1 su bardağı su, tuz.

Yapılışı :Un iki bardak su ile iyice ovulur. Tel tel dökülmesi sağlanır. Bir bardak su, bir miktar tuz atılarak kaynatılır. Kaynamakta olan suya un karıştırılarak atılır, pişinceye kadar kaynatılır. İçine süt ilave edilir, tuzu kontrol edilir. Servis sıcak yapılır. İstenirse, üzerine ane serilebilir.

Cevizli Dolma

Malzemesi : 250 gr ceviz, 2 su bardağı bulgur, 1 adet büyük baş soğan, tuz, karabiber, kimyon, maydanoz 1 fincan sıvı yağ, yatırım ekmek kaşığı salça.

Yapılışı : Rendelenmiş soğan, yağda pembeleşinceye kadar kavrulur, salça konur. Yatırım su bardağı su konularak kaynatılır. Kaynamış olan bu harç, bulgurun üzerine dökülür ve kabarması beklenir. İçine dökülmüş ceviz, tuz, baharat ve maydanoz konulup karıştırılır.

Yaprak Sarma

Malzemesi : 300 gr. Kıyma (koyun ve dana eti karışık) 1.5 su bardağı pirinç, 1 adet büyük baş soğan, tuz, karabiber, maydanoz, dere otu, yeteri kadar margarin 2 adet domates ya da 1 çorba kaşığı salça, taze ya da salamura üzüm yaprağı.

Yapılışı : Soğan, domates (kabukları soyulmuş), dereotu, maydanoz küçük küçük doğranır (kıyılır), içine kıyma,pirinç,tuz, karabiber ve yarım çay bardağı sıvı yağ konur karıştırılır. Elde edilen dolma içi üzüm yaprağına sarılır. Sarılan dolmaları, sarmaların parmak inceliğinde ve küçük olmasına özen gösterilir. Tencereye ya da güvece yerleştirilen sarmaların üzerine harcan suyu ve margarin konularak orta ateşte pişirilir. Pişen sarmaların üzerine sarımsaklı yoğurt, yağda kızdırılan sos (salça, kırmızı biber) gezdirilerek sıcak servis yapılır.

Malay : Ocakta kaynamakta olan su tenceresine yavaş yavaş mısır unu katılır ve sürekli karıştırılır. Elde edilen katı bulamaç yayvan kaplara kaşıkla küçük parçalar halinde dökülür. Üzerine süt şeker, 8toz şeker) dövülmüş ceviz kızdırılmış tereyağ ya da pekmez dökülerek tatlı malay; kıkırdak, dövülmüş ceviz, tereyağlı; küçük parçalar halinde doğranmış kavrulmuş kazciğeri, kaz yağı dökülür. Yörede ceviz bol olduğundan geçmişte cevizden elde edilen yağ ile tafta (yağı çıkarılan ezilmiş dövülmüş ceviz kırıkları) malayın üstüne dökülürmüş.

Related posts

• Alaplı Resimleri – FotoÄŸrafları (0)